{"id":902,"date":"2006-11-16T15:53:27","date_gmt":"2006-11-16T15:53:27","guid":{"rendered":"http:\/\/nasdat.com\/?p=902"},"modified":"2006-11-16T15:53:27","modified_gmt":"2006-11-16T15:53:27","slug":"caracata-tua-anapu:-tata-gilberti-maturinueri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nasdat.com\/?p=902","title":{"rendered":"CARACATA TUA ANAPU: TATA GILBERTI MATURINUERI"},"content":{"rendered":"<p>C\u00e1nequa ts\u00edpequa hinguni hurhasca ixu Xanichu inchamequarhu hanoni, ts\u00edpesca engahtsini arhica esca h\u00ednhtuni vpiringa vandontsquarhecheni sapichu ma, arini sani huchari vqua ambe, himbocani m\u00edtetixaca esca v\u00e9tarhexaca esca hucha phurheecha ayancperaaca y\u00e1mindu ambe encacsi vni haca, ca \u00edstu engacsi no vhca \u00fani ca hindencsi vandaniatecha enga hucha hatsiquarhica. Ca isi himbo, chari s\u00e9sequa himbo hurahcunicsi sani ayanguni.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Hini Zamora, ireta enga haca Eraxamani jurhiata inchaquarhuisi hacandu, harhasti ima Colegio de Michoacan khumanchequa engacsi haca m\u00e1ru hirinhasticha ca ambongacaticha. Hima Colegiorhu harhasticsi ma \u00e1nchequarheta. Inde \u00e1chequarheta hindesti petaani ca m\u00edtetarpeani tua anapu caracataechani enga y\u00f3ntqui tata Maturino Gilberti carauapca.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 N\u00f3tcu m\u00edtequerhesini na hatini hurhsapi ixu huchari echeroisi hanoni ima tata Gilberti. Hucha m\u00edtetixaca esca v\u00e1nequa tatecha hurhaspca imani hurhiatequechani himbo isi. Ma irepeta ka tanimu equatse v\u00e9xurhinisi nirahtya engacsi inde hanopca ixusi. Ima t\u00e1techa engacsi h\u00fapca u\u00e9naspti carani huchari vandaquani isi esca hucha iasi na carani haca, cuiringarhicuparini sirandarhu. S\u00e1nderu vrhetcu anapu khuiripuecha m\u00e9nderueni caraasirendi, inde hindespti escacsi na ayanguntaca tata Gerardu Sanchez indecha enga arhinahca &#8220;c\u00f3dices y lienzos&#8221;. Himini marhuataxaticsi m\u00e1teru hasi cararaquecha, ch\u00e1htsi exeasquia i\u00e1si ts\u00edpcu.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Engancsini hi ayanguaaca ch\u00e1ncsini hindesti enga hucha hini Colegiorhu \u00e1ncheqyarheni haca, indeni sirandechani enga tata Bnedict Warren exeantaaca. Ca hucha ph\u00edsquantaani, arhiantaani ca m\u00e9nderu carantaani ca m\u00e9nderu carantscata etsaquani esca khuiripuecha m\u00edteaca esca harhasca i xani uani caracatecha.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Hi vandasirenga vrhetcuni escacsi no harhaspca caracatecha huchari vandaqua himbo, ca m\u00e1ru engani hi m\u00edteapca hi vandasirenga escacsi no s\u00e9si carantscata harhaspca. Ca i\u00e1si engani hurhengaurheni haca nena enga xani ambaqueca huchari tua anapu vandaqua n\u00f3teruni vsinguia isi vandani. Hucheti eratsequa mohtacuquarhestya. N\u00f3teruni vsinguia isi arhini escacsi inde caracatecha no sesi caracata harhasca. Y\u00f3ntqui anapu vandaqua no m\u00edtenhasti nena haxespi, nena vandontsquarhenasireni hiani hurhiatequechani himbo. Eka hucha m\u00edteaca tua anapu vandaquani isi vaca hucha h\u00e1nascani m\u00e1maru ampe enga no m\u00edtequarheca iasi hamberi.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Khuiripuecha engacsi \u00e1nchequarheni haca ini sirandechani arhinataani, ca m\u00e9nderu caraantaani hindesticsi: Benedict Warren parhicutin karhaqua anapu, inde h\u00e1mastya hucari ma equatse v\u00e9xurhini hirinantaani ca exeantasti hini Estados Unidosi ca phitasti ma eranheque ca hu\u00e1nguasti, t\u00e1tsequa intsaasti tata Agustin Garciani esca arhiantapiringa ima c\u00e1masti indeni ambe uni ca no usti khamarani. Tatseque \u00edntsusti Agust\u00edn Jacintuni enga y\u00e1si hindeeca vrhecuti i \u00e1nchequarheteri, inde Agustin Jacinto Nahuatzeni anapuesti, Moises Franco Phamataquarhu anapuesti, Ji Pedro Marquez Chherani Hahtazicurin anapueska, N\u00e9stor Dimas Huacuzi Ueameo anapuesti (iasi m\u00edtenasti esca Santa Fe de la Laguna), Cristina Monz\u00f3n Veracruz anapuesti, Rosa Lucas espa\u00f1a anapuesti, ca m\u00e1ruteruecha engahtsini harhuatahca exeantaani caracatechani.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Tata Maturino Gilberti carasti v\u00e1nequa sirandechani ca m\u00e1rucsi etsacunhaspti hiahcani, ca m\u00e1terucsi no \u00faspti etsacunhani ca \u00edsicsi pacarasti ca \u00edsicsi harhasti hahqui himbo caracata.<\/p>\n<p>Inde caracatecha hindesticsi ari:<br \/>\n<DIR> <DIR> <DIR> <DIR><\/p>\n<p>Ma.El Arte de la Lengua de Mechuacan (Hurhimbequa nena enga haca cutumuqua Mechuacan anapu).<\/p>\n<p>Tsimani. Thesoro Spiritual en lengua de Mechuacan (ambaquiti arhihtsicperaqua Mechuacan vandaqua anapu himbo)<\/p>\n<p>Tanimu.Gramatica Latina (Latini cutumuqua hurhimbequa)<\/p>\n<p>Thamu.Di\u00e1logo de la Doctrina Cristiana (Vandotsequarhiqua Vandontsicuarhiparini esca na uhca Crhistianocha)<\/p>\n<p>Yumu.Vocabualrio de la Lengua de Mechuacan (Cutumuquecha Mechuacan anapu).<\/p>\n<p>Kuimu.Thesoro Spiritual de pobre en lengua de Michoacan (Comu handicheri Ambaquiti arhihtsicperaqua Mechuacan vandaqua himbo)<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>Yumu tsimani.Sermones dominicales y generales (Domingu himbo anapu Vandahtsicperaqua)<\/p>\n<p>Yumu tanimu.Sermones de los santos (Santuecheri Vandahtsicperaqua)<\/p>\n<p>Yumu thamu.Sermones sobre las epistolas y Evangelios del a\u00f1o (&#8230;)<\/p>\n<p>T\u00e9mbeni.Exhortaciones varias (M\u00e1maru ambe comu arhiqua)<\/p>\n<p>T\u00e9mbeni Ma.Luz del Alma (Anima thirhetaqua).<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/DIR><\/DIR><\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>\u00a0  Vocabualario de la Lengua de Mechuacan hindesti enga hucanharhica cutumuquechan purhurhepecha himbo ca m\u00f3cuntscata turhisi himbo, ca m\u00e9nderu turhisi himbo ca m\u00f3cuntscata phurhepecha himbo. Ca hindesti ma siranda enga m\u00e9ncu \u00fandaca etsacunhani isi himbosi s\u00e1nderi m\u00edtecateti.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Arte de la Lengua de Mechuacan hindesticsi sirandecha engahtsini hurhendanahca nena h\u00e1xesqui huchari vandaqua, nena vaxastacata harhasqui huchari cutumuquecha. Ca v\u00e9tarhexati esca hucha arhintaaca ca isichi \u00faaca ambonhascani huchari vandaqueri ambe.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Di\u00e1logo de Doctrina Crhistiana hindesti s\u00e1nderu kheri caracata enga tata Gilberti Maturino caraca ca no m\u00edtenhasti himboca no etsacunaspca yontqui. Iasi Moises Franco arintaxati ca m\u00e9nderu untaxati ca m\u00e9nderu etsacurhiati no yondani. Uerastia hucari tanimu irepeta siranda caranharhicucatecha. Peenga thapuru ustanhaaca ka isi etsacunhani.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0  Thesoro Spiritual en lengua de Mechuacan (ambaquiti arhihtsicperaqua Mechuacan vandaqua anapu himbo).<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Thesoro Spiritual de pobre en lengua de Michoacan (Komu handicheri Ambaquiti arhihtsicperaqua Mechuacan vandaqua himbo)<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 S\u00e1nderu v\u00e1nesticsi caracatecha enga y\u00f3ntqui no etsacunhapca ca isi himbo n\u00f3csi m\u00edtecataesti. Indechani m\u00edteani hindesti m\u00f3htacuni h\u00e1nascaqua ca ambonhascaqua vandasqua ambe. Huchari vandaqua himbo arhintaparini v\u00e1ticsi y\u00e1mindu ambongascaticha m\u00f3htacuni h\u00e1nascaqua ca n\u00f3terucsi isi vandani esca yasi hamberi na vandanahca. Huchari tua anapu \u00facuarhequa ambe no c\u00e1nequa m\u00edtequarhesti.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 V\u00e1nequa t\u00e1techacsi carasti huchari vandaqua himbo. Ca n\u00f3nema \u00fasti urhetapu v\u00e9racuni tata Gilbertini. Istu harhasti m\u00e1teru tatecha escacsi ari: Tata Juan Medina Plaza, ca tata Juan Bautista de Lagunas. Inde tata Juan Medina Plaza carasti ma Vanditsequerheta P&#8217;urhepecha jimbo ca khamarani hamani hatsicusti m\u00e1teru Di\u00e1logo sobre la Naturaleza &#8220;Avandarhu ka parhacpeni anapu ambe vandontscurhita&#8221;. Ca inde tata Juan Bautista carasti Arte y diccionario de la lengua de Michoacan. Istu harahsti Diccionario Grande de la Lengua de Michuacan (Cutumuqua kheri Michuac\u00e1n anapu himbo). Harhasti esca hucha m\u00edteaca marhuatani. Inde hindesti s\u00e1nderu ambaquiti caracata ma. Indeni hirinantasti, carantasti ca etsacusti tata Benedict Warren.<\/p>\n<p>* * *<\/p>\n<p>PHURHEPECHA UANDAQUA<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 I\u00e1si hamberi ambonascaticha no \u00fasindi yamu ambonascani himboca no m\u00edtequerhesti nacsi arhiquarhesireni o arhinasireni tua anapu khuiripuecha, ca \u00edstu no m\u00edtequarhesti na arhinasireni huchari vandaqua. Hirinhatsticha m\u00e1maru uandanhaxati, Tata Benedict Warren vandasindi esca hucha y\u00f3ntki anapu phurheecha hindespca tarascueni. Ambe himbo isi vandasini? Himboca no x\u00e9ntasca siranda caracata enga hucamharhiaca nani enga marhuataaca vandaqua &#8220;purepecha&#8221;. Ca t\u00e1tsequa h\u00e1nascasti esca hucha iasi anapuecha no v\u00e9casinga esca isi arhinaaca ca isi himbo m\u00f3htacuntasti ca yasi vandasindi esca s\u00e1nderu s\u00e9sisca arhini &#8220;khuiripu ca vandaqua Mechuacan anapu&#8221;, isi esca na uandaca tata Maturino Gilberti. Isi harhasti caracatecharhu.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Harahsticsi m\u00e1ruteruecha enga arhihca esca hucha &#8220;tarascuesca&#8221;. Hucha y\u00e1si anapu phurhe vandaricha s\u00e1nderi sesi curhasinga engachi arhiaaca &#8220;hucha phurhesca&#8221; o &#8220;hucha phurhepechesca&#8221; -arhini, ca m\u00e1rucsi vandasiti esca huchari vandaqua hindesca &#8220;Vandaqua tsintsuntan anapu&#8221;. Yasi hamberi vanequa cararicha isi arhisindi &#8220;tarasco o phurhepecha&#8221; o &#8220;Lengua de Mechuacan&#8221; himbocacsi n\u00f3tcu \u00faxaca h\u00e1nascani yamu.<\/p>\n<p>Caracatarhu Vocabulario en lengua de Mechuacan harhasticsi ari vandaquecha, exehe:<\/p>\n<p>Purexahpeni. seguir a otros, o hazer algo en comunidad.<\/p>\n<p>Purexahperaqua. aquel seguimiento, o trabajo.<\/p>\n<p>Purexahperi. el que sigue a otros, o trabaja.<\/p>\n<p>purembehpeni. ospedarse en casa agena.<\/p>\n<p>Purenguareni. ydem.<\/p>\n<p>purenguareri. huesped.<\/p>\n<p>purenurani. andar por el patio.<\/p>\n<p>pureuacurani. andar en la eredad.<\/p>\n<p>purenguenstani. tormar a entrar en su casa.<\/p>\n<p>pureramani. salir afuera.<\/p>\n<p>purezmaruhmeni. visitar a menudo a otros.<\/p>\n<p>purecuhpeni. pelear contra otros.<\/p>\n<p>purecuquaro. lugar de pelea, o guerra.<\/p>\n<p>purecuti. peleador o soldado. pp. 137<\/p>\n<p>Diccionario Grande de la Lengua de Michoac\u00e1n ari vandaquechacsi hucanharhisti:<\/p>\n<p>Purehchucuiarani. Llegar de debaxo, o halda de el monte.<\/p>\n<p>Purehchcurani, vanahchucurani, Pasearse por alli.<\/p>\n<p>Purembehpeni. Yr a ssus cassas a uissitarlos.<\/p>\n<p>Puremeyarani. Llegar, o yr hasta el agua.<\/p>\n<p>Puremucuyarani. Llegar hasta la puerta.<\/p>\n<p>Puremucurani \/ Puremucucuyani, vanamucurani. Pasearse a la puerta o a la orilla.<\/p>\n<p>Purendaruhpeni. vanandaruhpeni. Yr de vno en otro.<\/p>\n<p>Purenduyicuyarani. Llegar a el rincon.<\/p>\n<p>Purendicurani, vanandicurani. Pasearse por alli.<\/p>\n<p>Purenducuyarani. Llegar hasta el pie.<\/p>\n<p>Purengueni, Purengueyarani. Llegar hastaa el pie.Idem.<\/p>\n<p>Purengueni, purengueyarani. Entrar en casa.<\/p>\n<p>Purenguetspeyarani. Entrar en sus cassas de otros.<\/p>\n<p>Purenguareni. Yr a uissitar comadres.<\/p>\n<p>Purenguhpeyarani. Llegar a ellos por de detras.<\/p>\n<p>Purenurani, vananurani. Pasearse por el patio.<\/p>\n<p>Pureparacuyarani. Llegar de atras.<\/p>\n<p>Perepecha, purepecha. Gente Plebeia, villanos.<\/p>\n<p>Purepechantstani, purepecha vquarentstani. Aciuilarse, aprocarse, menoscabarse, aciuilarse.<\/p>\n<p>Purepecha vhpentstani. Abatirlos, aceuilarlos.<\/p>\n<p>Pureramani. Yr saliendo de casa.<\/p>\n<p>Pureramoenguani. Venir saliendo de cassa.<\/p>\n<p>Purerehpeyarani. andarehpeyarani. Yr donde otros estan.<\/p>\n<p>Purerehpenoni. Venir donde estan otros.<\/p>\n<p>Purehtsicuyarani. Llegar alla arriba.<\/p>\n<p>Purehtsicurani. Pasearse all\u00e1 arriba o encima de algo.<\/p>\n<p>Puretani. Horadar los orejas al modo antiguo.<\/p>\n<p>Puretaqua. Lanceta de pedregal.<\/p>\n<p>Pureuacuyarani. Pasearse en el campo.<\/p>\n<p>Purexahpeni. Yr detras de ellos.<\/p>\n<p>Purezmaruhpeni, mintzingueztahpeni. Acompa\u00f1arlos, y andar en su compa\u00f1ia. pp. 456-457<\/p>\n<p>\u00a0  I h\u00e1rhati vandquechani exeaparini hi vsinga arhini esca p&#8217;urhepecha vandaqua marhuatanhasinga m\u00e1maru hasi himbo. Esca varhipiti, esca enga h\u00e1mahca, esca enga phurhempehca, esca enga \u00e1nchequerhehca, esca enga harhopehca. Himanhcani v\u00e1nequa ambe arhiquecasindi purepecha vandaqua.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Ca i\u00e1si, hi hirinantasca sirandaecharhu purepecha vandaquani himbocani v\u00e9casirenga m\u00edteni nena marhuatanhasqui inde cutumuk( qua. Ca isi himbi ini sapichu caracani himbo u\u00e9caxaca xarhatani nena enga xarharaca ca mena enga marhuataca purhepecha vandaquani tata Gilberti Maturinu imeri sirandarhu enga arhinahca Thesoro Spiritual en Lengua de Menchuacan. Hapirindi sesi enga hucha arhintapiringa arhini thamu erangequechani engani xarhantaca ca engani hi phitanharhicuca nena enga marhuataca indeni vandaquani. Exehe arichani yumu tsimani uandaquechani nena engacsi marhuatanhapca hi\u00e1hcani.<\/p>\n<p>ERANEQUA MA<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>&#8220;Ca thuhtu purepecha, cez minchurunts noretero amutansca Governdorini noretero alcalden, nocatero vhcambetini noretero haindini, nocatero piruuaqua vandaarini noretero nomento can eratasirauaca amutahuansparini, hinguire nomento cacapiringa hangangarihuani, nahquix yaru himangueon yquimengachesca ysquihtu, yquire is vca no eratahuan, cez minchurints, care ys tatan ayamarinstan, pamondaquareparin ysquire no cahm vsca&#8221;.<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>ERANEQUA TSIMANI<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>&#8220;Ca thu cuxareti, yquire varieca: nongatetero vampzte purepecheca, noquinangatero casimun nona arihaca querecuecan, himboquire varisca: noquinangatero nonan pirahaca quereni, nahquiaru sipatinihcoeca himaquihtsi cuuihaca, ca yquire thu sitamarihaca no nah arica hu arini, tepariemento thauacurisca, ari hurimbeti tatan ayamarinstan, pamondaquareparin ysquire nomento cez vsca, aquatero yqui hinde vampzte handiyo hatin vndaca ambe vni, hymboquini no quereca&#8221;.<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>ERANEQUA TANIMU<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>&#8220;Ca thuquire carachacapaca, cahtu vhcambeti, ca hyndi, ca piruuaqua vandari, cez minchurints noxtero men purepecha nani anchequeretspeca, care thu handiyohco mayamuqua tehrunchetaquarents: hinguix purepechepiringa, teparire thauacurisca himboquire sipacuhuasca purepechan: noquini cez cuerachenstauati tata tuhcheueti thauacurita, hima hamberiquire ynspenstauaca, nocaretero men hatzicutacuhua ma purepecha curahcuhuan, notero no thantsitaeca hinguire euahuaca&#8221;.<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>ERANEQUA THAMU<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>&#8220;Ca namundaxamahtu teruhcan hauatahen yupen, ca nahxamahtu yon ypupe, piquareraparini ysqui nah vcupiringa: notero varin pacaxahpehanga, quihtundero nen variratahanga notero amberini, nocate[ROTO] mitequaembani, nocatero purepechan [roto]tero vecahaca siquarahpeni, nocatero ambe vcuecan ysqui hinde mitequ?ereca&#8221;.<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>Ambonhascatichacsi n\u00f3tcu m\u00edtesindi nena marhuatanasqui inde uandaqua, isi himbosini hi vecaca esca m\u00edtequarheaca, esca cha m\u00edteaca ambe arhiquecasini PUREPECHA vandaqua sirandaecharhu tua anapurhu engacsi hucha arhiantaani haca.<\/p>\n<p>Eranhequa marhu harhasti ari uandaquecha:<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>&#8220;Ca thuhtu purepecha, cez minchurunts noretero amutansca Governdorini noretero alcalden&#8230;&#8221;<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>Arhixati khuiripuni enga no hupicatini haca huramuqua esca mi\u00e1ntaca ca esca eratsentaaca ca no hamani m\u00f3cucuni Governadirni, ca \u00edstu alcalden.<\/p>\n<p>Eranheque tsimanirhu harhasti ari uandaquecha:<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>&#8220;Ca thu cuxareti, yquire varieca: nongatetero vampzte purepecheca, noquinangatero casimun nona arihaca querecuecan, himboquire varisca:&#8230;&#8221;<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>Arhixati esca ma nanacani enga uarhiticaya eca ambe u\u00e1mba purepecheca enga no uhca uandaquerheni qu\u00e9recuecan himboca hindesca imeri uarhiti hemba. Ixu n\u00f3mbema hucanharhisti esca khuirpu enga arhini haca esca hindesca no jatsini huramuqua ambe.<\/p>\n<p>Eranheque tanumurhu arhixati arisi:<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>&#8220;Ca thuquire carachacapaca, cahtu vhcambeti, ca hyndi, ca piruuaqua vandari, cez minchurints noxtero men purepecha nani anchequeretspeca, care thu handiyohco mayamuqua tehrunchetaquarents: hinguix purepechepiringa, teparire thauacurisca himboquire sipacuhuasca purepechan: noquini cez cuerachenstauati tata tuhcheueti thauacurita, hima hamberiquire ynspenstauaca, nocaretero men hatzicutacuhua ma purepecha curahcuhuan,notero no thantsitaeca hinguire euahuaca&#8221;.<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>\u00a0  Arhixati cararichani, ca huramutichani, \u00edstu piruaqua vadarini escacsi sesi m\u00edantaaca ca eratsentani ca n\u00f3csi hamani meni purepechani ma enga nani \u00e1nchequerheca n\u00e1csi hamani minguarheni imeri mayampequa, ecari thuhtu purhepechepiringa c\u00e1nequani n\u00e1sesi uxaca himbocari sipacuxaca purepechani. Arhixati m\u00e9nderu cuahpentani esca purepecha no \u00fasinga vandaquarheni o esca c\u00e1nequa comu nitamasinga \u00e1nchquerhetarhu himbo isi.<\/p>\n<p>Ca eranheque thamurhu arhixati esca:<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>&#8220;&#8230;notero varin pacaxahpehanga, quihtundero nen variratahanga notero amberini, nocate[ROTO] mitequaembani, nocatero purepechan [roto]tero vecahaca siquarahpeni&#8230;&#8221;<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>\u00a0  Arhixati y\u00e1minduechani esca no h\u00e1maca ypurhpeni nonemani, himboca vaca hamenri varhirpeni eca isi vaca, m\u00e9ncu nonemani, ni m\u00edtequechani ca nohtu purepechani ca nohtu s\u00e9sisti siquarheani.<\/p>\n<p>\u00a0  Indeni ambe arhintaparini hu h\u00e1nascaxacaa esca harhasca uandaqua Purepecha sirandarhu enga no \u00edsimindu arhicuecani haca esca na haca Diccionaruechanirhu. Esca hucha hindesca &#8220;gente macehual&#8221;. Nani marhuatanhaxati inde hasi curhanguqua hinguni khoru no y\u00e1puru isi arhiquecasindi inde purepecha vandaqua. Marhuatasti s\u00e1nderu u\u00e1nequa ambe khuiripuni m\u00edndaparini. Himahcani vpuringa hi arhini esca ari namunititu uandaquecha marhuaxati sani hanastani khuiripuechani, mintsicaparinie escacsi m\u00e9nderueni venaquia curhanguni purhepecha vandaquani.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 Relaci\u00f3n de Michoacanirhu arhisindi esca purepecha hindescacsi varhipiticha, engacsi kuahpequerheca. Hi\u00e1hcani no hindesti x\u00e1ncu isi esca hucha na arhihperahca esca purpecha uandaque hindesca: khuiripuecha engacsi phurhemperahca, s\u00e1nderu uanequa ambe arhicuecaxati inde Vandaqua.<\/p>\n<p>\u00a0 \u00a0 U\u00e9capiringa s\u00e1nderuni ambe uandani, t\u00e1tseque ca m\u00e1teru hurhiatequa himbocsi ayanguntaaca m\u00e1teru ambe enga haca. V\u00e9casinga khamarani arhini Padre Nuestruni phurhepecha himbo esca na caranapca yintki:<br \/>\n<DIR> <DIR><\/p>\n<p>Tata huchaueri thuquire haca auandaro ariqueue (hingnthu mitecatarequeue). Huehtsini andarenoni tuhcheueti yrecheque auandaro vmengahaca: ystu ysquire yxu echerendo. Huchaeueri curinda anganaripaqua ynscuhtsiniya. Santhsini vehpouachenstan huchaeueri hatzingaquareta: ysqui hucha vehpouacuhuanstahaca huchaeueri hatzingaquaechan. Ca hastsin teruhtastzemani terungutahperaqua hymbo: Euahpenstantsiaru: casingurita hymbo: yseuengua&#8221;.<br \/>\n<\/DIR><\/DIR><\/p>\n<p>Tucupachacsini meyamuntati.<\/p>\n<p>Pharhachu, Phurhepecheo, Xanichu U\u00e9xurhini. Feb. ma 1998.<\/p>\n<p>E mail: pmarquez@colmich.edu.m<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1nequa ts\u00edpequa hinguni hurhasca ixu Xanichu inchamequarhu hanoni, ts\u00edpesca engahtsini arhica esca h\u00ednhtuni vpiringa vandontsquarhecheni sapichu ma, arini sani huchari vqua ambe, himbocani m\u00edtetixaca esca v\u00e9tarhexaca esca hucha phurheecha ayancperaaca y\u00e1mindu ambe encacsi vni haca, ca \u00edstu engacsi no vhca \u00fani ca hindencsi vandaniatecha enga hucha hatsiquarhica. Ca isi himbo, chari s\u00e9sequa himbo hurahcunicsi sani ayanguni. \u00a0 \u00a0 Hini Zamora,<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-902","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-poemas-y-cuentos-indigenas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=902"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/902\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nasdat.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}